Orografik (Yamaç) Yağışı — 4 Temel Oluşum Evresi (3B Kesit Görselleştirme)
Aşağıdaki 4 evre kartına tıklayarak havanın soğuma biçimini, bulut gelişimini ve yağış mekanizmasını gerçekçi 3B kesitler üzerinde inceleyin.
1. Evre: Denizden Nemli Rüzgârın Gelişi ve Kuru Adyabatik Yükselme
Deniz Seviyesi (0 m) ➔ Yoğunlaşma Seviyesi / Çiğ Noktası (1.000 m)Karadeniz/Akdeniz yüzeyinden buharlaşan su buharı, rüzgârla kıyıdaki dağ yamacına taşınır.
Dağ engeline çarpan hava yükselirken basınç azalır, genleşir ve her 100 metrede 1°C soğur.
Havanın maksimum nem kapasitesi mutlak neme eşitlenir ve ilk bulut damlacıkları oluşur.
Deniz üzerinden gelen nemli hava kütlesi kıyıdaki orografik engele (dağ yamacına) çarparak mekanik olarak yükselir. 0 metreden 1.000 metreye çıkana kadar hava henüz neme doymadığı (%70 → %100) için Kuru Adyabatik Gradyan (DALR) uyarınca her 100 metrede 1°C soğur. 1.000 metre kotunda sıcaklık 18°C'den 8°C'ye düşer; maksimum nem kapasitesi küçüldüğü için bağıl nem %100'e ulaşır ve bulut tabanı (Çiğ Noktası / LCL) belirmeye başlar.
Karadeniz veya Akdeniz üzerinden buharlaşma ile nem yüklenen hava kütlesi, kıyıya paralel uzanan dağ sırasına (Kaçkarlar / Toroslar) çarparak yükselmeye zorlanır.
Orografik (Yamaç) Yağışı (Orographic Precipitation)
Nemli denizel hava kütlesi kıyıya paralel uzanan sıradağlara çarpar. Eğim boyunca yükselmeye zorlanan hava kuru adyabatik (100m'de 1°C) soğur, çiğ noktasına ulaşınca bulut tabanı oluşur ve rüzgâr alan yamaca bol yağış bırakır. Dağın arka yamacında ise kuruyarak fön rüzgârına dönüşür (Yağış Gölgesi / Rain Shadow).
Kavram Yanılgısı Avcısı & Hipotez Laboratuvarı
"Gökyüzündeki yağışlar, rüzgârın sürüklediği iki ayrı bulut kütlesinin birbiriyle sertçe çarpışması sonucu meydana gelir."